Het binnenwerk van een thermostaatkraan ontkalken doe je door het thermostaatelement uit de kraan te halen, het te weken in een ontkalkingsmiddel of azijnoplossing, en het daarna goed door te spoelen voor je het terugplaatst. Dit lost in de meeste gevallen problemen op zoals een kraan die niet meer goed regelt, vastloopt of maar één temperatuur geeft.
Kalk is de meest voorkomende oorzaak van een slecht werkende thermostaatkraan. Het binnenwerk, ook wel het thermostaat-element of de thermostaatvulling genoemd, bevat een warmtegevoelig element dat uitzet en krimpt op basis van de watertemperatuur. Als kalk dat mechanisme blokkeert, werkt de temperatuurregeling niet meer goed. Ontkalken is dan de eerste stap, voordat je aan vervanging denkt.
Wat je nodig hebt voor het ontkalken
Zorg dat je de volgende spullen bij de hand hebt voordat je begint:
- Een verstelbare sleutel of steeksleutel (passend op de borgmoer van de kraan)
- Een platte schroevendraaier
- Ontkalkingsmiddel op azijnbasis, of gewone witte azijn (minstens 10% azijnzuur)
- Een bakje of pot waar het binnenwerk in past
- Schoon water om na te spoelen
- Optioneel: een zachte tandenborstel voor hardnekkige kalkranden
Gebruik geen agressieve chemische middelen op basis van zoutzuur op metalen onderdelen. Die tasten de afdichtingen en metaaloppervlakken aan. Witte azijn of een milde ontkalkingsoplossing is voldoende voor de meeste kalkafzettingen.
Binnenwerk thermostaatkraan ontkalken: stap voor stap
Stap 1: Sluit de watertoevoer af. Draai de afsluiters onder de kraan dicht, of sluit de hoofdkraan af. Open daarna de thermostaatkraan om de resterende druk eraf te laten.
Stap 2: Verwijder de greep of knop. De meeste thermostaatkranen hebben een afneembare knop aan de bovenkant of zijkant. Verwijder eventuele dopjes of schroefjes die de knop op zijn plek houden. Trek of schroef de knop er vervolgens af.
Stap 3: Schroef de borgmoer los. Onder de knop zit meestal een borgmoer of vastzetring. Gebruik hier een sleutel op. Schroef de moer los en leg hem apart. Let op: sommige kranen hebben ook een kliksysteem of een boutje aan de zijkant.
Stap 4: Trek het binnenwerk eruit. Het thermostaatelement (het cilindervormige onderdeel) kan je nu recht naar buiten trekken. Soms zit het wat vast door kalk. Trek rustig en draai lichtjes heen en weer als het niet direct loskomt. Forceer het niet.
Stap 5: Controleer op kalk. Bekijk het binnenwerk goed. Witte of grijze aanslag, korrelige lagen of vastgeplakte onderdelen zijn tekenen van kalkvorming. Controleer ook de opening in de kraanbehuizing zelf op zichtbare kalkafzetting.
Stap 6: Week het binnenwerk in azijn. Leg het element in een bakje met witte azijn of ontkalkingsoplossing. Laat het minimaal een uur weken, bij zware kalkvorming langer (twee tot vier uur). De azijn lost de kalk langzaam op.
Stap 7: Verwijder resterende kalk. Gebruik een zachte tandenborstel om kalkranden en spleten voorzichtig schoon te maken. Spoel het element daarna grondig af met schoon water. Zorg dat er geen azijnresten meer op zitten.
Stap 8: Reinig de kraanbehuizing. Dep ook de binnenkant van de opening in de kraan schoon. Een doekje gedrenkt in azijn werkt goed voor de zichtbare kalkafzetting in de opening.
Stap 9: Breng het binnenwerk terug. Schuif het element terug in de juiste stand (let op de uitlijning of nok), draai de borgmoer vast en zet de knop terug. Draai de watertoevoer weer open en test de kraan.
Wanneer ontkalken niet meer helpt
Als het binnenwerk na het ontkalken nog steeds niet goed werkt, kan het thermostaat-element zelf versleten of kapot zijn. Het binnenwerk is bij de meeste merken los verkrijgbaar. Je hebt daarvoor het merk en het model van de kraan nodig, die vaak op de kraan zelf of in de documentatie staan.
Is de kalkvorming zo erg dat het element niet loskomt of volledig geblokkeerd zit, forceer het dan niet. Bel in dat geval een loodgieter, want je riskeert anders schade aan de kraanbehuizing.
Kalkvorming in de toekomst beperken
In gebieden met hard water (meer dan 15 degrés Duits, ofwel harder dan 21 °dH) bouwt kalk sneller op. Je kunt kalkvorming vertragen door de maximumtemperatuur op de thermostaatkraan iets lager in te stellen. Hoe dichter de temperatuur bij het kookpunt van water ligt, hoe sneller kalk neerslaat. Een waterontharder of magneetfilter op de waterleiding helpt ook, al zijn dat duurdere ingrepen.
Controleer het binnenwerk van een thermostaatkraan in een hard-watergebied jaarlijks, en poets het element licht schoon tijdens die inspectie. Zo voorkom je dat kalk zich opstapelt tot een punt waarop ontkalken niet meer genoeg is.
