Een thermostaatkraan ontkalken doe je door de kraan van de muur te halen, de onderdelen te demonteren en ze te laten weken in een oplossing van azijn of een speciale ontkalker. Kalk in een thermostaatkraan zorgt er namelijk voor dat de temperatuurregeling steeds minder soepel werkt, of zelfs helemaal vastloopt. Gelukkig is het ontkalken van een douchekraan een klus die je zelf kunt doen met eenvoudige middelen.
Waarom een thermostaatkraan kalkt
Kraanwater bevat kalk, zeker in gebieden met hard water. Elke keer dat er warm water door de kraan stroomt, slaat een deel van die kalk neer op de binnenste onderdelen. Het thermostaatelement, de waxpatroon en de binnenste afdichtingen zijn gevoelig voor kalkaanslag. Als de kalk zich ophoopt, beweegt het element stijver en kun je de temperatuur minder nauwkeurig instellen. In extreme gevallen reageert de thermostaat helemaal niet meer op het draaien van de knop.
Bij een goed werkende thermostaatkraan past het waxelement zich automatisch aan bij temperatuurveranderingen. Kalk belemmert die beweging. Regelmatig ontkalken voorkomt dat je een dure reparatie of vervanging nodig hebt.
Dit heb je nodig voordat je begint
Zorg dat je het volgende bij de hand hebt:
- Witte azijn (minstens 5% azijnzuur) of een vloeibare ontkalker voor sanitair
- Een kom of bak groot genoeg om de onderdelen in te weken
- Waterpomptang en schroevendraaier
- Zachte tandenborstel of kleine borstel
- Schoon water om na te spoelen
- Eventueel nieuwe afdichtingsringen (O-ringen), want die kunnen beschadigd zijn door kalk
Sluit het water af via de stopkraan achter de kraan of via de hoofdafsluiter voordat je iets losschroeft. Dit voorkomt wateroverlast op de werkvloer.
Thermostaatkraan ontkalken: stap voor stap
Stap 1: Kraan demonteren. Draai de kraan volledig dicht en zet het water af. Schroef de douchekraan van de wand. Draai daarna de hendels en de afdekkap los. Bij de meeste thermostaatkranen zit er een inbusschroefje of een kliksysteem onder het handvat.
Stap 2: Thermostaathelement verwijderen. Schroef voorzichtig de inbusmoer of borgmoer los die het thermostaatelement op zijn plaats houdt. Haal het element eruit. Let goed op hoe de onderdelen zitten, zodat je ze straks in de juiste volgorde terugplaatst. Maak eventueel een foto voor je begint.
Stap 3: Weken in azijn of ontkalker. Leg de onderdelen die kalkafzetting vertonen, zoals het thermostaatelement, de roosterdopjes en de binnenkant van de behuizing, in een kom met witte azijn. Laat ze minimaal een uur weken, maar bij stevige kalkaanslag gerust twee tot vier uur. Azijn lost kalk goed op zonder de onderdelen te beschadigen. Gebruik geen agressieve chloorhoudende middelen, want die kunnen de rubber onderdelen aantasten.
Stap 4: Schoonborstelen en naspoelen. Borstel de losgekomen kalkresten weg met een zachte tandenborstel. Controleer ook de kleine gaatjes in het element; kalk zit vaak verstopt in spleetjes die je met het oog nauwelijks ziet. Spoel alles goed af met schoon water.
Stap 5: Terug monteren. Plaats het schone thermostaatelement terug, controleer of alle afdichtingsringen nog goed zitten en schroef alles in omgekeerde volgorde vast. Draai niet te hard aan; de afdichtingen zijn van rubber en kunnen scheuren. Sluit daarna het water weer aan en test of de kraan goed werkt en nergens lekt.
Kalk aan de buitenkant van de kraan
Kalkstrepen en witte vlekken op de buitenkant van de thermostaatkraan pak je aan met een doek gedrenkt in azijn. Leg de doek een kwartier op de aangetaste plek en wrijf daarna de resten weg. Voor chroomoppervlakken kun je ook kant-en-klare kalkreinigers voor sanitair gebruiken. Vermijd schuursponsjes, want die krassen het chroom en maken het oppervlak dof.
Hoe vaak ontkalken?
In gebieden met hard water (boven de 15 dH, wat in grote delen van Nederland voorkomt) is eens per jaar ontkalken een goed uitgangspunt. In zachtere watergebieden, zoals sommige delen van de Randstad, kun je het langer uitstellen. Let op signalen: als de temperatuurinstelling stroef aanvoelt of de kraan niet meer op de juiste temperatuur instelt, is het tijd om aan de slag te gaan. Wacht niet te lang, want vastgekitte kalk is lastiger te verwijderen dan een dunne laag.
Regelmatig je thermostaatkraan ontkalken is simpelweg de goedkoopste manier om hem lang goed te laten werken. Kost het je een uurtje werk en een fles azijn, en spaar je jezelf een dure service of vervanging.
