Een waterketel ontkalken doe je het makkelijkst met een mengsel van gelijke delen water en azijn. Vul de ketel voor de helft met water en voeg evenveel azijn toe, laat dit een half uur tot een uur intrekken, en spoel daarna grondig na. Binnen een kwartier werk is je ketel weer schoon en verwarmt hij het water sneller en efficiënter.

Kalk hoopt zich op doordat leidingwater kalkdeeltjes bevat die na verdamping achterblijven op het verwarmingselement. Hoe harder het water in jouw regio, hoe sneller dat gaat. In grote delen van Nederland is het leidingwater relatief hard, waardoor een waterketel al na enkele weken zichtbaar aanslag kan vertonen.

Waterketel ontkalken met azijn: stap voor stap

Dit is de meest gebruikte en goedkoopste methode. Gebruik hiervoor gewone witte azijn of schoonmaakazijn, maar kies een variant zonder geur of parfum. Gekleurde of kruidenazijn laat een smaak achter die je er moeilijk uitkrijgt.

• Vul de waterketel met 50% water en 50% azijn. Gebruik nooit meer azijn dan water, dat vreet aan sommige materialen.
• Laat het mengsel 30 tot 60 minuten intrekken zonder te koken. Koken mag ook, maar laat het dan niet onbeheerd staan vanwege de scherpe azijndamp.
• Gooi het mengsel weg en vul de ketel opnieuw met schoon water.
• Kook dit water op en gooi het weg. Herhaal dit nog één of twee keer totdat de azijngeur verdwenen is.

Nazinnen is niet optioneel. Azijn is zuur en als er restanten achterblijven, smaakt je thee of koffie vreemd. Twee of drie rondes naspoelen met schoon kokend water is de standaard aanpak.

Ontkalken met citroenzuur

Citroenzuur werkt minstens zo goed als azijn en laat minder smaak achter. Dat maakt het een prettigere keuze als je gevoelig bent voor de azijngeur. Los één tot twee eetlepels citroenzuurpoeder op in een liter water en vul de ketel daarmee. Laat het mengsel een half uur intrekken of kook het één keer op. Spoel daarna twee keer na met schoon water.

Citroenzuurpoeder koop je bij de supermarkt of drogist, vaak voor minder dan twee euro per zakje. Eén zakje is genoeg voor meerdere ontkalkbeurten.

Commerciële ontkalkingsmiddelen

Kant-en-klare ontkalkingstabletten of -vloeistoffen voor waterketels werken doorgaans ook op citroenzuur of melkzuur. Ze zijn makkelijk in gebruik: je lost een tablet op in water, laat het intrekken en spoelt na. Het voordeel is dat de dosering precies goed is. Het nadeel is de prijs: een verpakking met zes tablets kost al snel drie tot vijf euro, terwijl een zakje citroenzuur voor hetzelfde of minder doet.

Let bij commerciële middelen altijd op de instructies van de fabrikant van jouw ketel. Sommige fabrikanten ontraden het gebruik van bepaalde zuren om garantie- of materiaaltechnische redenen.

Hoe vaak moet je een waterketel ontkalken?

Als vuistregel geldt: ontkalken zodra je zichtbaar wit aanslag op de bodem of het verwarmingselement ziet. In regio’s met hard water kan dat al na drie tot vier weken zijn. In regio’s met zachter water is eens per twee tot drie maanden doorgaans genoeg. Je merkt ook aan de kooktijd dat er kalk zit: een sterk verkalkte ketel doet er langer over om water aan de kook te brengen, wat meer energie kost.

Wat je beter niet doet bij het ontkalken

Gebruik nooit een metalen schuursponge of harde borstel om kalk los te krabben. Dat beschadigt het verwarmingselement en de binnenwand van de ketel. Schuurmiddelen vallen ook af: de deeltjes blijven achter en zijn niet geschikt voor contact met drinkwater.

Azijn werkt prima, maar gebruik het niet te geconcentreerd en niet te vaak achter elkaar. De meeste waterketels hebben een rvs of kunststof binnenzijde die bestand is tegen normaal gebruik van azijn, maar langdurig en regelmatig contact met hoog-geconcentreerd zuur kan op den duur het materiaal aantasten.

Ontkalken met een beetje azijn of citroenzuur, goed naspoelen en je waterketel klaar is weer als nieuw. Een kwartier werk, een goedkoop middel, en de ketel gaat er jaren langer mee. Dat is alles wat je nodig hebt.