Het binnenwerk van je douchekraan ontkalken doe je door het cartridge of thermostaat-element eruit te halen, het te laten weken in een ontvetter of ontkalker, en daarna goed te spoelen voor je alles terugplaatst. Kalk in het binnenwerk is een van de meest voorkomende oorzaken van een stijve kraan, een kraan die niet meer goed regelt of een douchestraal die zwakker wordt.

Wanneer is ontkalken nodig?

Je merkt dat het binnenwerk toe is aan een ontkalking als de kraan moeilijk draait, de watertemperatuur niet meer stabiel blijft, of het debiet zichtbaar terugloopt zonder dat er iets aan de druk in huis is veranderd. Dit speelt vooral in regio’s met hard water, waar kalk snel ophoopt op interne onderdelen. In veel delen van Nederland is het water relatief hard, waardoor dit probleem vaker voorkomt dan in andere landen.

Wat heb je nodig?

• Schroevendraaier (plat en kruiskop)
• Steeksleutel of moersleutel
• Witte azijn of een kant-en-klare ontkalker (zoals citroenzuur opgelost in water)
• Een kleine bak of diep bord om het binnenwerk in te weken
• Een oude tandenborstel
• Teflon tape (voor het terugplaatsen)

Stap voor stap het binnenwerk douchekraan ontkalken

Zet eerst de watertoevoer af, zowel warm als koud. Zoek de afsluiters onder de wastafels of in de meterkast en draai ze dicht. Open daarna de kraan om restdruk af te laten.

Verwijder het afdekkapje van de kraan. Dat is vaak een klein plastic dopje met daarin een schroef. Draai die schroef los en trek de hendel of knop eraf. Daarna zie je meestal een moer of ring die het binnenwerk (de cartridge of het thermostaatelement) op zijn plek houdt. Draai die los met een moersleutel.

Trek het binnenwerk voorzichtig recht naar buiten. Let goed op de stand en richting, of maak een foto, zodat je het straks weer op de juiste manier terugplaatst. Sommige cartridges hebben een lip of pen die in een bepaalde richting moet wijzen.

Leg het binnenwerk in een bak met witte azijn of een citroenzuuroplossing (zo’n 100 gram citroenzuur op een liter warm water). Laat het minimaal twee uur weken, maar voor hardnekkige kalkophoping is een nacht weken vaak beter. Gebruik daarna een oude tandenborstel om de losgemaakte kalk te verwijderen. Spoel alles goed na met schoon water.

Controleer ook de behuizing in de kraan zelf. Vaak zitten daar kalkresten in het draadje of de opening. Een in azijn gedrenkt doekje of een klein stuk keukenpapier werkt hier goed.

Wikkel de schroefdraad van het binnenwerk bij het terugplaatsen opnieuw in met teflon tape als dat al eerder was aangebracht. Plaats het binnenwerk terug in dezelfde stand als je het hebt verwijderd, draai de borgmoer aan, en zet de hendel of knop terug. Draai daarna de watertoevoer langzaam open en controleer op lekkage.

Ontkalken of toch vervangen?

Ontkalken heeft zin als het binnenwerk zichtbaar vervuild is maar de onderdelen zelf nog intact zijn. Zijn de afdichtingen (O-ringen) hard of gebarsten, of is het thermostaatelement beschadigd, dan lost ontkalken het probleem niet op. In dat geval is vervanging van de cartridge verstandiger. Cartridges zijn per merk en model verkrijgbaar bij sanitairzaken en zijn doorgaans niet duur, maar de prijs verschilt sterk per merk.

Ontkalken is ook niet de beste oplossing als de kraan al jarenlang niet is onderhouden en de kalklaag zeer dik is. Dan is de kans groot dat de afdichtingen ook al zijn aangetast.

Regelmatig ontkalken voorkomt dat het zover komt. Eén keer per jaar het binnenwerk controleren en zo nodig laten weken is een goede gewoonte, zeker als je in een regio met hard water woont.