Elektra aanleggen is een klus waar veel mensen tegenop zien, maar het is minder ingewikkeld dan het lijkt als je weet waar je aan begint. Of je nu een extra stopcontact wil plaatsen, nieuwe verlichting wil aansluiten of een ruimte opnieuw wil bedraden, het is goed om vooraf te weten wat er bij komt kijken. Want bij elektriciteitswerk gaat het niet alleen om handigheid, maar ook om veiligheid en de regels die daarbij horen.

Wat mag je zelf doen en wat niet

In Nederland mag je als particulier zelf elektrische installaties aanleggen in je eigen woning, maar alleen achter de elektriciteitsmeter. Alles vóór de meter, zoals de aansluiting op het stroomnet, is voorbehouden aan erkende installateurs. Achter de meter mag je zelf aan de slag met groepen, stopcontacten, schakelaars en lichtpunten. Toch is het verstandig om bij de meterkast voorzichtig te zijn. Een fout in de groepenkast kan grote gevolgen hebben, zowel voor je veiligheid als voor je verzekering. Sommige verzekeraars stellen als voorwaarde dat elektrisch werk is uitgevoerd door een vakman. Controleer dit altijd in je polisvoorwaarden voordat je begint.

De basisregels voor het aanleggen van stroomkabels

Goede voorbereiding begint met een stroomschema. Daarin verdeel je de apparaten gelijkmatig over de groepen, zodat één groep niet overbelast raakt. Gebruik binnenshuis alleen standaard installatiedraad en houd je aan de kleurcodes: bruin is de fasedraad, blauw is de nuldraad en geelgroen is de aardingsdraad. Voor de behuizing gebruik je pvc elektrabuis, lasdozen voor aftakkingen en inbouwdozen voor schakelaars en stopcontacten. Zorg dat alle materialen voorzien zijn van het Kema keurmerk, want dat geeft aan dat ze voldoen aan de Nederlandse veiligheidsnormen. Stopcontacten plaats je bij voorkeur niet lager dan 30 centimeter boven de vloer. Voor lichtschakelaars en stopcontacten in de keuken geldt een standaardhoogte van 105 centimeter.

Speciale aandacht voor de badkamer

In de badkamer gelden strenge regels voor elektrische installaties, omdat water en stroom een gevaarlijke combinatie vormen. De ruimte is ingedeeld in vier zones. In zone 0, dus in de douche of het bad zelf, mag helemaal geen elektra worden aangelegd. In zone 1, direct boven het bad of de douchebak, zijn alleen speciaal goedgekeurde apparaten toegestaan met een hoog beschermingsniveau. Zone 2 grenst aan deze zone en zone 3 is de rest van de badkamer. In zones 2 en 3 mag je wel stopcontacten plaatsen, maar alleen als ze geaard zijn en op een scheidingstransformator zijn aangesloten. Het is slim om bij twijfel een erkend elektricien te raadplegen, zeker in vochtige ruimtes.

Aarding en dubbele isolering: wat je moet weten

Niet alle apparaten en installaties hebben aarding nodig. Apparaten met het symbool voor dubbele isolering, twee vierkantjes in elkaar, hebben een behuizing zonder geleidende materialen. Als er een storing in zo’n apparaat optreedt, kom je niet onder stroom te staan. Apparaten zonder dat symbool moeten worden aangesloten op een geaard stopcontact via een drieaderig snoer. Aarding zorgt ervoor dat een stroomstoot bij een defect veilig wordt afgevoerd naar de grond in plaats van door je lichaam. In oudere woningen ontbreekt aarding soms nog. Het is dan verstandig om dit alsnog te laten aanleggen, omdat moderne apparaten hier steeds vaker op rekenen.

Veelgestelde vragen

Mag ik zelf een extra stopcontact plaatsen in mijn woning?
Ja, in je eigen woning mag je zelf een extra stopcontact plaatsen, zolang je werkt achter de elektriciteitsmeter. Zorg wel dat je de stroom voor die groep uitschakelt via de groepenkast voordat je begint, en gebruik materialen met het juiste keurmerk.

Wat zijn de risico’s als ik elektrisch werk zelf doe zonder kennis?
Elektrisch werk zelf doen zonder voldoende kennis brengt risico’s met zich mee, zoals brand door onjuiste bedrading of gevaar voor elektrocutie. Bovendien kan je verzekering een schadevergoeding weigeren als blijkt dat de schade is ontstaan door ondeskundig uitgevoerd elektrawerk.

Hoe weet ik of mijn woning al voorzien is van aarding?
Je kunt controleren of je woning aarding heeft door te kijken naar de stopcontacten. Geaarde stopcontacten hebben twee ronde gaatjes met aan de zijkant twee kleine metalen contactpunten of een pin aan de bovenkant. In oudere woningen ontbreken deze soms. Een elektricien kan met een meetapparaat snel nagaan of de aarding in orde is.

Wat is een centraaldoos en waarvoor gebruik je die?
Een centraaldoos is een verdeelpunt in de elektrische installatie van een ruimte. Vanuit de groepenkast loopt een stroomkabel naar de centraaldoos, en van daaruit gaan aparte leidingen naar de lichtpunten, schakelaars en stopcontacten in dat vertrek. De centraaldoos maakt het mogelijk om de bedrading overzichtelijk te verdelen zonder dat alle draden direct op de groepenkast hoeven te worden aangesloten.